Những vườn xung quanh, mai đã bắt đầu trụi lá. Ngày
nào, chú Tảo cũng cái quần soọc đen lơ lửng, áo may-ô thủng
lỗ chỗ, đầu đội cái nón kết đỏ, len lỏi giữa những
hành cây hỏi sang: "Bên ấy chưa nhặt lá à?". Chưa ai nhặt
lá mai cả. Trong vườn, mai vẫn rậm rịt, không ai rảnh mà làm
việc ấy, gần cuối năm, bà cụ lại được mời đi tỉnh
chơi, những người trẻ còn lại trong nhà đùn đẩy nhau, ai
cũng ngại, ai cũng cố cho rằng người ta chỉ bày vẽ, chứ
cứ thử không nhặt xem, nó có nở không? Nở quá đi chứ!

Rồi một người nhớ ra, bảo "Ờ năm nay không có chú nhỏ
nào đến nhặt lá giùm nhỉ?". Ở nhà, không cần quy ước,
cứ ai lân la tán tỉnh Hạc đều được gọi là "chú nhỏ", có
chú đến rồi đi luôn, có chú lai rai lâu lâu đảo qua một lần
rồi biến mất, mỗi chú để lại một vài kỷ niệm trong
nhà, trong vườn, trong cái trại gà lợp lá dừa mục nát. Đó
là những cái ghế con đóng vuông vức đầy đinh; những cành
cây bị bẻ quặt, uốn cong, cố vặn theo hình con lân, con
phụng; là hệ thống máng ăn cho gà, dùng không biết bao giờ
mới hỏng... Mọi người vẫn đùa, hỏi: "Hạc! Mày có nhớ
thằng nào làm việc nào không?". Hạc vêu mặt cười: "Nhớ
chứ, tôi ghi sổ hết mà!". Mọi người cười đe: "Cẩn
thận! Một trong những thằng ấy mà vớ được cuốn sổ
thì mày khốn!"

...Ờ đúng rồi, mấy năm nay chẳng có ai đến nhặt lá mai
cho Hạc. Tuyến lấy vợ. Nhật xuất cảnh. Chức cách đây
mấy hôm thấy chạy xe vèo vèo ngoài ngã ba, chở một đứa
con gái bé như cái kẹo, không ôm iếc gì cả nhưng nhìn thì
biết ngay là bồ bịch. Đó là những "chú nhỏ" năm xưa, tay
lăm lăm kéo, đứng chông chênh trên cái ghế gỗ, hay khom
lưng giữa những tàn mai già, nhặt lá. Lá mai xạm màu rơi
đầy gốc, họ lại nghĩ ra việc quét vườn. Hạc lúc tựa gốc
mít, lúc đi quanh chú nhỏ, nói chuyện "ngụ ngôn", đôi khi
buồn cười, thấy hình như đã nói những câu thế này, cũng
trong tiếng chổi lạt xạt quét vườn, vào năm ngoái, với
người năm ngoáị Rồi về, nấn ná ở cổng, hẹn Tết nhớ
đến coi mai nở, à trước Tết chứ, để còn chở đi chợ.
Năm nào Hạc cũng phải giảng giải việc đi chợ Tết cho một
người nào đấy, anh chị trong nhà lại cười: "Người vô
duyên, không giữ ai được quá một năm!".


Rốt cuộc, cả đám người trẻ tuổi trong nhà vừa quyết
định vừ cười láu cá: "Khỏi, thử một năm không nhặt lá,
biết đâu hoa ra lác đác lại chẳng đẹp hơn?". Họ vùi đầu
vào mua sắm, may cho nhanh mấy bộ quần áo Tết. Hai mươi tám
Tết bà cụ mới về, đứng lọt thỏm giữa những bị cói, giỏ
cước, trẻ con trong nhà ùa ra, miệng hét, tay xách, người lớn
cũng ùa ra, cười: "Tết về rồi!". Bà cụ nhìn khoảng vườn
còn rậm rịt lá mai, lắc đầu: "Chúng mày đáng sợ thật!" .
Cả lũ lại cườị

Mùng Một, mùng hai Tết, không có mai, Hạc thấy Tết giống
như một ngày chủ nhật, như nhà ai giàu có làm đám cưới
đốt pháo thật nhiềụ Một người nói: "Mày đừng có đổ
thừa! Cái hoa mai quê mùa ấy việc gì làm mày mất Tết",
rồi ngậm miệng ngay, nhìn Hạc như muốn nói: "Chẳng qua năm
nay không thằng nào đến nữa mà thôi!". Hạc cũng chỉ cười,
vào nhà nằm, lôi mấy tờ báo Xuân ra xem mà thấy buồn rũ
rượi: "Năm nay mình đã bao nhiêu tuổỉ Vì sao những ngày
lễ Tết mình luôn phải nằm nhà?".

Một đứa cháu trèo lên giường, moi móc từ trong túi ra một
đống hạt dưa và một nắm phong bao ra đếm lạị Hạc
cườ`i: " Dì thấy con đếm phải đến chục lần chứ không
ít!". Cô nghĩ: "Ngày xưa mình cũng như thế này" rồi lơ mơ ngủ
mất.


Mọi người kêu lên ngán ngẩm: "Hết Tết!". Rồi vặn
đồng hồ báo thức, dậy sớm đi làm trở lạị Bây giờ bà
cụ mới đi nhặt lá mai được, lụi cụi từ gốc này qua gốc
khác, thỉnh thoảng pháo sót lẹt đẹt đâu đó trong xóm nhỏ.
Hạc đi quanh mẹ: "Chi vậỷ". Bà cụ móm mém cười: "Tội
nghiệp, nhặt để nó nở!".

Mai nở. Một chiều kia, như đã hẹn, một cô bạn dẫn ông anh
họ đến nhà Hạc, gửi anh ta lại bảo: "Ra chợ một chút" rồi
phóng xe đi mất, lại bỏ nhỏ: "Ông đàng hoàng lắm đó!". Anh
ta lù khù, tay khư khư giữ cái mũ vàng như củ nghệ, chậm
chạp, mãi mới cởi được xăng-đan để vào nhà. Hạc cau mày:
"Khi mình còn trẻ, cỡ này đừng hòng bò đến gần!". Rồi
đau đớn nghĩ: "Sao mình cay đắng thế này!".

...Họ ngồi một lúc lâu, có tám trang báo giở qua giở
lại, chẳng đọc được tin gì. Cũng không biết nói chuyện
gì. Hạc rủ: "Ra vườn xem mai chơi!". Họ đi qua những góc
vườn, nơi khoảng một chục cây mai bung ra đặc kịt những
hoa vàng nở muộn. Hạc nghĩ: "Có mai rồi đấy, mà vẫn không
thành Tết!". Hai người khoanh tay bước, chỉ có tiếng lá mai
lạt xạt dưới chân. Họ vẫn không biết nói gì, nghiêm trang
như giám khảo hội hoa Xuân... Và nắng chiều tắt dần, như một
dải voan cũ vắt trên ngọn cây, nhợt nhạt...